Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản có thể gặp nhiều rối loạn liên quan đến hoạt động của buồng trứng, trong đó nang buồng trứng xuất huyết là tình trạng khá thường gặp. Tình trạng này xảy ra khi có hiện tượng chảy máu trong hoặc xung quanh nang tại buồng trứng. Việc nắm rõ nguyên nhân, triệu chứng và hướng xử trí phù hợp giúp bạn chủ động theo dõi, phát hiện sớm bất thường và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Xuất huyết nang buồng trứng là gì?
Tình trạng này xảy ra khi các mạch máu nhỏ trong nang trứng bị tổn thương, làm máu chảy ra bên trong nang hoặc lan ra mô xung quanh tại buồng trứng. Hiện tượng này thường xuất hiện trong quá trình phát triển hoặc thoái triển của các nang cơ năng, đặc biệt là nang hoàng thể.
Khi máu tích tụ trong nang hoặc tràn ra vùng lân cận, bạn thường xuất hiện đau vùng bụng dưới. Mức độ đau phụ thuộc vào lượng máu chảy ra và mức độ kích thích ổ bụng. Phần lớn trường hợp có tính lành tính, nhưng vẫn cần theo dõi y tế để đánh giá diễn tiến và loại trừ biến chứng.
Xuất huyết nang buồng trứng thường xuất hiện trong quá trình phát triển hoặc thoái triển của các nang cơ năng
Các dạng xuất huyết nang buồng trứng
Dựa trên cơ chế hình thành và mức độ tổn thương, xuất huyết nang buồng trứng thường được chia thành hai dạng chính, bao gồm xuất huyết sinh lý và xuất huyết do u nang buồng trứng vỡ.
1. Xuất huyết nang buồng trứng sinh lý
Xuất huyết nang buồng trứng sinh lý là dạng thường gặp, xảy ra trong quá trình hoạt động bình thường của buồng trứng, đặc biệt liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt. Tình trạng này thường xuất hiện ở các nang cơ năng, khi các mạch máu nhỏ trong thành nang bị tổn thương nhẹ, gây rỉ máu vào bên trong nang.
Đa số các trường hợp xuất huyết sinh lý có mức độ nhẹ, triệu chứng không rõ rệt và có xu hướng tự thoái triển sau một hoặc vài chu kỳ kinh nguyệt nếu được theo dõi đúng cách.
2. Xuất huyết do u nang buồng trứng vỡ
Xuất huyết do u nang buồng trứng vỡ là dạng ít gặp hơn nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Tình trạng này xảy ra khi một u nang thực thể tại buồng trứng bị vỡ, khiến máu chảy ra nhiều vào trong nang hoặc tràn vào ổ bụng.
Bạn thường xuất hiện đau bụng dưới đột ngột, dữ dội, có thể kèm theo choáng, chóng mặt hoặc dấu hiệu mất máu nếu lượng xuất huyết lớn. Trường hợp này cần được thăm khám sớm và theo dõi chặt chẽ, thậm chí can thiệp y tế kịp thời để phòng ngừa biến chứng.
Nguyên nhân gây xuất huyết
Xuất huyết nang buồng trứng hình thành chủ yếu do tổn thương các mạch máu nhỏ trong thành nang trong quá trình phát triển hoặc thoái triển của nang. Hiện tượng này thường liên quan chặt chẽ đến hoạt động nội tiết và chu kỳ kinh nguyệt ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Một số nguyên nhân và yếu tố thuận lợi thường gặp bao gồm:
1. U nang buồng trứng
Sự hiện diện của u nang buồng trứng, đặc biệt là các u nang thực thể có kích thước lớn hoặc thành nang dày, có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết. Khi u nang phát triển quá mức, chịu tác động cơ học hoặc thay đổi áp lực đột ngột, các mạch máu trong thành u dễ bị vỡ, dẫn đến chảy máu trong nang hoặc tràn ra ổ bụng.
2. Rối loạn nội tiết
Sự mất cân bằng giữa các hormone sinh dục nữ, đặc biệt là estrogen và progesterone, có thể làm thay đổi cấu trúc và độ bền của thành nang. Khi nội tiết không ổn định, các mạch máu nhỏ trong nang dễ bị tổn thương, từ đó làm tăng nguy cơ xuất huyết.
Rối loạn nội tiết có thể làm thay đổi cấu trúc và độ bền của thành nang
3. Quá trình rụng trứng
Trong quá trình rụng trứng, nang trứng phát triển và vỡ để phóng thích noãn. Ở một số trường hợp, hiện tượng rụng trứng diễn ra mạnh hoặc bất thường có thể gây tổn thương các mạch máu xung quanh, dẫn đến chảy máu trong nang hoặc vùng lân cận.
4. Viêm nhiễm hoặc bệnh lý phụ khoa
Các tình trạng viêm nhiễm phụ khoa như viêm phần phụ hoặc viêm buồng trứng có thể gây tổn thương mô vùng chậu. Bên cạnh đó, các bệnh lý phụ khoa mạn tính cũng làm suy yếu hệ thống mạch máu tại khu vực này. Khi buồng trứng đang trong tình trạng viêm, các mạch máu trở nên nhạy cảm và dễ chảy máu hơn, từ đó làm tăng nguy cơ xuất huyết nang buồng trứng.
5. Tác động cơ học
Những tác động cơ học như vận động quá mức, chấn thương vùng bụng dưới hoặc quan hệ tình dục quá mạnh bạo có thể làm tăng áp lực lên buồng trứng. Điều này khiến thành nang hoặc các mạch máu nhỏ dễ bị rách, gây xuất huyết.
6. Sử dụng thuốc nội tiết
Việc sử dụng thuốc nội tiết, đặc biệt là thuốc kích thích rụng trứng hoặc thuốc điều hòa nội tiết, có thể làm thay đổi hoạt động sinh lý của buồng trứng. Sự thay đổi này đôi khi khiến nang phát triển quá mức hoặc dễ xuất huyết hơn bình thường.
7. Rối loạn đông máu
Ở những người có rối loạn đông máu hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu, khả năng cầm máu tự nhiên của cơ thể bị suy giảm. Do đó, khi mạch máu trong nang bị tổn thương, tình trạng xuất huyết có thể xảy ra dễ dàng hơn và kéo dài hơn.
Triệu chứng nhận biết
Triệu chứng của tình trạng này có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ chảy máu, kích thước nang và thể trạng của bạn. Ở nhiều trường hợp nhẹ, triệu chứng không rõ ràng và chỉ được phát hiện tình cờ khi thăm khám phụ khoa hoặc siêu âm. Những biểu hiện thường gặp bao gồm:
1. Đau dữ dội vùng bụng dưới
Bạn có thể xuất hiện cơn đau dữ dội vùng bụng dưới, thường khu trú một bên và khởi phát đột ngột. Cơn đau có thể tăng lên khi vận động, thay đổi tư thế hoặc khi nang bị vỡ, do máu chảy ra gây kích thích các mô xung quanh.
2. Kinh nguyệt bất thường
Tình trạng này có thể làm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, biểu hiện bằng tình trạng kinh đến sớm, trễ kinh hoặc ra máu bất thường ngoài kỳ kinh. Mức độ rối loạn phụ thuộc vào tình trạng nội tiết và mức độ xuất huyết.
Xuất huyết nang buồng trứng có thể làm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt
3. Buồn nôn và chóng mặt
Buồn nôn, chóng mặt thường xuất hiện khi cơn đau kéo dài hoặc trong trường hợp xuất huyết nhiều. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang phản ứng với tình trạng mất máu hoặc đau cấp tính.
4. Đau khi quan hệ
Bạn có thể cảm thấy đau khi quan hệ tình dục, đặc biệt là khi nang xuất huyết có kích thước lớn hoặc gây kích thích các mô vùng chậu. Triệu chứng này có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
5. Các triệu chứng nghiêm trọng
Trong trường hợp xuất huyết nhiều hoặc nang vỡ, bạn có thể xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như đau bụng dữ dội kéo dài, choáng, tụt huyết áp, mệt lả hoặc ngất. Đây là tình trạng cần được thăm khám và xử trí y tế khẩn cấp.
Xuất huyết nang buồng trứng có nguy hiểm không?
Tình trạng này không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Phần lớn các trường hợp có diễn tiến lành tính, lượng máu xuất huyết ít và nang có thể tự thoái triển sau một hoặc vài chu kỳ kinh nguyệt nếu được theo dõi đúng cách. Bạn thường chỉ cần điều trị bảo tồn và tái khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, tình trạng này có thể tiềm ẩn nguy cơ biến chứng, đặc biệt khi xuất huyết nhiều, nang có kích thước lớn hoặc không được phát hiện và xử trí kịp thời. Những biến chứng này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và chức năng sinh sản của bạn, bao gồm:
1. Vỡ nang buồng trứng
Khi nang bị vỡ, máu có thể tràn vào ổ bụng, gây đau bụng dữ dội, đột ngột và kích thích phúc mạc (màng lót bên trong ổ bụng). Trong trường hợp mất máu nhiều, bạn có thể xuất hiện choáng, tụt huyết áp và cần can thiệp y tế khẩn cấp.
2. Xoắn nang buồng trứng
Xoắn nang buồng trứng xảy ra khi nang có kích thước lớn làm buồng trứng bị xoắn quanh trục mạch nuôi. Tình trạng này gây đau bụng dữ dội, liên tục và làm giảm hoặc ngừng hoàn toàn lượng máu nuôi buồng trứng. Nếu không được xử trí kịp thời, xoắn nang có thể dẫn đến tổn thương hoặc hoại tử buồng trứng.
Xoắn nang buồng trứng có thể gây đau bụng dữ dội
3. Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản
Tình trạng này thường không gây vô sinh. Tuy nhiên, nếu tình trạng này tái phát nhiều lần, kèm theo biến chứng hoặc phải can thiệp phẫu thuật, chức năng buồng trứng có thể bị ảnh hưởng, từ đó tác động đến khả năng sinh sản về lâu dài.
Chẩn đoán xuất huyết nang buồng trứng
Tùy vào biểu hiện cụ thể của bạn, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều phương pháp chẩn đoán sau:
1. Khám lâm sàng và khai thác triệu chứng
Bác sĩ sẽ khai thác chi tiết thời điểm khởi phát triệu chứng, tính chất và mức độ đau vùng bụng dưới, tình trạng rối loạn kinh nguyệt cũng như tiền sử bệnh phụ khoa. Thăm khám lâm sàng giúp đánh giá mức độ đau, phát hiện dấu hiệu kích thích phúc mạc hoặc khối bất thường vùng phần phụ, từ đó định hướng bước chẩn đoán tiếp theo.
2. Siêu âm phụ khoa
Siêu âm phụ khoa, đặc biệt là siêu âm đầu dò âm đạo là phương tiện chẩn đoán quan trọng nhất trong phát hiện xuất huyết nang buồng trứng. Hình ảnh siêu âm có thể cho thấy nang có thành dày, dịch trong nang có lẫn máu hoặc xuất hiện dịch tự do trong ổ bụng, giúp bác sĩ đánh giá mức độ xuất huyết và theo dõi diễn tiến của nang theo thời gian.
Siêu âm đầu dò âm đạo giúp bác sĩ đánh giá mức độ xuất huyết
3. Xét nghiệm máu
Xét nghiệm máu được chỉ định nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng toàn thân của tình trạng xuất huyết và hỗ trợ bác sĩ trong việc chẩn đoán cũng như theo dõi diễn tiến bệnh. Tùy từng trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều xét nghiệm sau:
- Công thức máu: Giúp đánh giá tình trạng thiếu máu do xuất huyết, thông qua các chỉ số như hemoglobin và hematocrit.
- Xét nghiệm đông máu (PT - thời gian prothrombin, aPTT - thời gian thromboplastin từng phần hoạt hóa): Được thực hiện khi nghi ngờ rối loạn đông máu hoặc ở bạn có tiền sử dùng thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu.
- Định lượng β-hCG: Nhằm loại trừ thai ngoài tử cung trong những trường hợp đau bụng dưới cấp kèm rối loạn kinh nguyệt.
4. Chụp cộng hưởng từ (MRI)
Chụp cộng hưởng từ (MRI) có thể được chỉ định trong những trường hợp hình ảnh siêu âm chưa rõ ràng hoặc cần đánh giá chi tiết hơn cấu trúc khối nang. MRI giúp phân biệt nang buồng trứng xuất huyết với các u nang thực thể khác, từ đó hỗ trợ bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác và kế hoạch xử trí phù hợp.
Hướng xử trí bệnh
Việc xử trí tình trạng này phụ thuộc vào mức độ xuất huyết, triệu chứng lâm sàng, kích thước nang và tình trạng toàn thân của bạn. Mục tiêu điều trị là kiểm soát triệu chứng, theo dõi diễn tiến của nang và can thiệp kịp thời khi có nguy cơ biến chứng.
Tùy từng trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể áp dụng các hướng xử trí sau:
1. Theo dõi và điều trị bảo tồn
Theo dõi và điều trị bảo tồn được áp dụng trong các trường hợp xuất huyết mức độ nhẹ, ổn định, không có dấu hiệu xuất huyết nhiều hoặc biến chứng. Nếu bạn được chẩn đoán nang xuất huyết mức độ nhẹ, bác sĩ có thể chỉ định bạn nghỉ ngơi tại nhà, hạn chế vận động mạnh và tái khám định kỳ để theo dõi diễn tiến của nang qua siêu âm. Phần lớn các trường hợp có thể tự hồi phục sau một hoặc vài chu kỳ kinh nguyệt nếu được theo dõi đúng cách.
2. Điều trị nội khoa
Điều trị nội khoa được chỉ định khi bạn có triệu chứng rõ ràng hoặc có nguy cơ tái phát, nhằm kiểm soát triệu chứng và ổn định hoạt động nội tiết. Tùy từng trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng các nhóm thuốc sau:
- Thuốc giảm đau: Giúp kiểm soát cơn đau vùng bụng dưới và cải thiện chất lượng sinh hoạt hằng ngày.
- Thuốc điều hòa nội tiết: Nhằm ổn định chu kỳ kinh nguyệt, hạn chế sự phát triển bất thường của nang và giảm nguy cơ xuất huyết tái phát.
- Thuốc cầm máu (khi cần thiết): Được sử dụng trong một số trường hợp xuất huyết kéo dài hoặc có dấu hiệu mất máu.
Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ, bạn tránh tự ý dùng thuốc kéo dài hoặc không đúng liều.
3. Phẫu thuật
Phẫu thuật được chỉ định khi xuất huyết gây đau dữ dội kéo dài, xuất huyết nhiều, nghi ngờ vỡ nang, xoắn nang hoặc không đáp ứng với điều trị bảo tồn và nội khoa. Mục tiêu của phẫu thuật là xử lý ổ xuất huyết, cầm máu và bảo tồn tối đa mô buồng trứng nhằm hạn chế ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của bạn.
Khi nào bạn cần đi khám bác sĩ?
Bạn nên đi khám bác sĩ ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
- Đau bụng dưới dữ dội, đau tăng dần hoặc kéo dài không thuyên giảm.
- Chóng mặt, choáng váng, mệt lả hoặc có dấu hiệu tụt huyết áp.
- Ra máu âm đạo bất thường ngoài kỳ kinh.
- Buồn nôn, nôn nhiều kèm đau bụng dưới.
- Tiền sử nang buồng trứng tái phát hoặc đang trong quá trình điều trị nhưng triệu chứng không cải thiện.
Bạn cần đến khám bác sĩ nếu đau bụng dữ dội, đau tăng dần hoặc kéo dài không thuyên giảm
Cách phòng ngừa bệnh hiệu quả
Mặc dù không thể phòng ngừa hoàn toàn xuất huyết nang buồng trứng, việc chủ động chăm sóc sức khỏe và theo dõi phụ khoa định kỳ có thể giúp giảm nguy cơ hình thành nang, hạn chế tái phát và phát hiện sớm các bất thường. Các biện pháp phòng ngừa cần được thực hiện đồng bộ và phù hợp với thể trạng từng người.
1. Theo dõi chu kỳ kinh nguyệt
Bạn nên chủ động theo dõi chu kỳ kinh nguyệt hằng tháng để sớm nhận biết những thay đổi bất thường như trễ kinh, kinh không đều, đau bụng dưới kéo dài hoặc ra máu ngoài kỳ kinh. Việc ghi chép và theo dõi đều đặn giúp phát hiện sớm các rối loạn liên quan đến hoạt động của buồng trứng, từ đó thăm khám và xử trí kịp thời khi cần thiết.
2. Duy trì lối sống lành mạnh
Bạn nên duy trì lối sống lành mạnh để ổn định nội tiết và giảm nguy cơ rối loạn hoạt động của buồng trứng. Điều này bao gồm việc xây dựng chế độ ăn uống cân bằng, nghỉ ngơi hợp lý, vận động vừa sức và kiểm soát căng thẳng trong sinh hoạt hằng ngày. Lối sống khoa học không chỉ hỗ trợ phòng ngừa xuất huyết, mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.
3. Tuân thủ điều trị các bệnh lý phụ khoa
Các bệnh lý phụ khoa như viêm nhiễm vùng chậu hoặc viêm phần phụ có thể làm tăng nguy cơ kích thích, tổn thương mô và mạch máu vùng chậu. Vì vậy, bạn cần điều trị dứt điểm theo phác đồ của bác sĩ và tái khám đúng hẹn. Việc tự ngưng thuốc hoặc điều trị không đủ liệu trình có thể khiến bệnh kéo dài, dễ tái phát và làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng liên quan.
4. Không tự ý sử dụng thuốc
Phụ nữ tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là các thuốc nội tiết, thuốc kích thích rụng trứng hoặc thuốc ảnh hưởng đến đông máu khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc dùng thuốc không đúng cách có thể làm rối loạn hoạt động của buồng trứng, khiến nang phát triển bất thường và làm tăng nguy cơ xuất huyết hoặc biến chứng.
Bạn tuyệt đối không nên tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là các thuốc nội tiết
5. Khám phụ khoa định kỳ
Bạn nên khám phụ khoa định kỳ 6 - 12 tháng/lần để theo dõi sức khỏe cơ quan sinh sản và phát hiện sớm các bất thường tại buồng trứng. Đối với những người có tiền sử nang buồng trứng, rối loạn kinh nguyệt hoặc bệnh lý phụ khoa, việc thăm khám cần được thực hiện theo lịch hẹn của bác sĩ để theo dõi sát diễn tiến và kịp thời can thiệp khi cần thiết.
Kết luận
Nang buồng trứng xuất huyết là tình trạng phụ khoa khá thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đa số có diễn tiến lành tính nếu được phát hiện và theo dõi đúng cách. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh vẫn có thể gây biến chứng và ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như khả năng sinh sản nếu không được thăm khám kịp thời. Việc chủ động nhận biết triệu chứng, tuân thủ điều trị và khám phụ khoa định kỳ đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát và phòng ngừa bệnh hiệu quả.
Nếu bạn đang gặp các dấu hiệu nghi ngờ hoặc cần tư vấn chuyên sâu về nang buồng trứng xuất huyết, hãy đến thăm khám tại Khoa Phụ - Bệnh viện Đại học Phenikaa. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm và hệ thống chẩn đoán hiện đại, bệnh viện sẵn sàng đồng hành cùng bạn trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe sinh sản một cách an toàn, toàn diện. Bạn hãy liên hệ hotline 1900 886648 để được hỗ trợ đặt lịch khám sớm nhất nhé!
